نظرات مراجع درباره خمس طلا و سکه

منابع مقاله:

حوزه نت، ؛

سوال: خمس سکه های طلا که قیمت آنها همیشه در حال تغییر است، چگونه است؟
جواب: اگر قصد دارد خمس آنها را از قیمت بدهد، ملاک، قیمت روز محاسبه و پرداخت خمس است.حضرت آیت الله خامنه ای

سوال: آیا سکه های خریده شده از پول تخمیس شده؛ پس از گذشت یک سال دیگر ؛ باز باید مجددا تخمیس شوند؟ در صورت پاسخ مثبت ؛ آیا باید کل سکه (در سال دوم مالی) تخمیس شود یا فقط مقدار افزایبش قیمت آن؟ و آیا این سیکل باید همه ساله تکرار شود؟

جواب: اگر سکه را به این قصد تهیه کرده اید که بعدا بفروشید و از سود آن بهره مند شوید. یا از اول چنین قصدی نداشتید اما قبل از رسیدن سال خمسی به همین نیت سکه ها را نگهداری می کردید. ،خمس مقدار افزایش قیمت سکه را باید بپردازید و این مسئله در هر سال خمسی تکرار می شود.حضرت آیت الله خامنه ای
سوال: با سلام خرید سکه بهار آزادی به منظور آنکه هر وقت گرانتر میشود بفروشیم خریداری کنیم زکات دارد یا خیر؟
جواب: به نام خدا و با سلام :زکات مربوط به سکه های رایج می باشد ( برای داد و ستد از آن استفاده می شود ) درباره سکه های طلا ؛ مانند سکه های بهار آزادی ، بعد از گذشت یک سال پرداخت خمس آن واجب می شود.آیت الله وحید خراسانی
سوال:آیا به سکه طلا که هدیه باشد خمس تعلق می گیرد؟
جواب:هرگاه سال بر آن بگذرد و مصرف نشود خمس دارد. آیت الله مکارم شیرازی
سوال:آیا به سکه طلا که هدیه باشد خمس تعلق می گیرد؟
جواب:هرگاه سال بر آن بگذرد و مصرف نشود خمس دارد. آیت الله مکارم شیرازی
سوال:آیا به چیزی که مانند سکه بهار آزادی که آنرا مادرم به من هدیه داده است خمس تعلق می گیرد یا نه؟
جواب:در صورتی که سال بر آن بگذرد و مصرف نشود بنابراحتیاط واجب خمس دارد. آیت الله مکارم شیرازی
سوال:آیا سپرده های بلند مدّت بانکها که توسط بانک در گردش کاری می باشد مشمول خمس می شود؟
جواب:چنانچه خمس آن را نپرداخته باشد باید بپردازد. آیت الله مکارم شیرازی
سوال:اگر سهام شرکتها جهت جهیزیه اختصاص داده شود آیا خمس به آن تعلق می گیرد یا خیر ؟
جواب:آری خمس دارد. آیت الله مکارم شیرازی
سوال: در خرید و فروش سکه طلا (درمقابل پول) آیا باید معامله نقدی بوده و در مجلس تبادل طلا و پول انجام شود؟ درخصوص پیش فروش یا پیش خرید سکه طلا (درمقابل پول) چگونه است؟
جواب: پیش فروش و پیش خرید سکه طلا در صورتی که نقدا وجه آن پرداخته شود اشکالی ندارد و نقد بودن طرفین لازم نیست. آیت الله مکارم شیرازی

احکام خمس سکه و زیورآلات

حجت الاسلام حسینی دارینی از پاسخگویان حرم مطهر رضوی احکام خمس سکه و زیورآلات را بیان کرد.حجت الاسلام حسینی دارینی با اشاره به این که سکه هایی که در دست افراد است اعم از بهار آزادی و پارسیان و ... را باید بر ۴ قسم تقسیم کرد که هرکدام احکام خاص خود را دارد.
گفت: سکه ها هدیه، ارث، مهریه و یا خرید است.
وی درباره سکه هایی که فرد آن ها را هدیه می گیرد گفت: در این جا فقها اختلاف نظر دارند طبق دیدگاه امام (ره) و مقام معظم رهبری و آیت ا... نوری همدانی چنین سکه هایی خمس ندارد. بقیه فقها یا به احتیاط و یا به فتوا قائل به خمس برای چنین سکه هایی هستند به عنوان مثال آیت ا... سیستانی فتوا دارند که سکه های هدیه خمس دارد و آیت ا... مکارم احتیاط واجب را در پرداخت خمس می دانند.البته کسانی که قائل به داشتن خمس هستند می گویند اگر فرد تا سر سال خمسی از هدیه خود استفاده کند این سکه ها خمس ندارد وگرنه باید خمس بدهد.

رشد و ترقی قیمت سکه خمس دارد .

حال نکته ای که وجود دارد این است که طبق نظر مراجعی که سکه هدیه خمس ندارد اصل سکه ها خمس ندارد ولی سود آن خمس دارد. مثلا فرد زمانی که سکه را هدیه گرفته ۴۰۰هزار تومان بوده ولی یک سال که گذشت سکه ۶۰۰هزار تومان می شود.در این جا دو حالت وجود دارد فردی که سکه را نگه داشته یا به نسبت ترقی و افزایش قیمت سکه را نگه داشته است که از نظر امام (ره) رهبری و آیت ا... نوری که معتقد به نداشتن خمس سکه های هدیه بودند این ترقی و رشد قیمت خمس دارد. مثلا سکه اگر ۴۰۰هزار تومان بوده و سال بعد ۶۰۰هزار تومان شده آن ۲۰۰هزار تومان افزایش قیمت اگر با نیت رشد و افزایش قیمت بوده خمس دارد و اگر فرد چنین نیتی نداشته خمس ندارد. حال چه فرد این سکه را بفروشد و چه نگه دارد افزایش سود و قیمت او خمس دارد، برخی فکر می کنند در صورتی که سکه را بفروشند افزایش قیمت خمس دارد درحالی که اگر سکه را نگه دارد باز هم باید خمس ترقی قیمت را بپردازد. و هر سال هم که قیمت سکه افزایش یافت باز باید برای افزایش قیمت سکه خمس آن را بپردازد.
وی در پاسخ به این سوال که گاهی افرادی سکه اگر هدیه می گیرند آن را پس انداز می کنند تا بعدها برای نیازهای ضروری مثل درمان مصرف کنند گفت: اگر به نیت ازدیاد و رشد قیمت پس انداز می کنند خمس دارد ولی اگر با این نیت نباشد خمس نباید بدهد البته این دیدگاه فقهایی است که برای اصل هدیه خمس قائل نیستند. گرچه اگر هدف اصلی افزایش قیمت نباشد مثلا فرد به ۲میلیون تومان پول برای هزینه خود نیاز دارد حال این سکه را نگه می دارد تا بقیه پول او فراهم شود تا او در این امر ضروری به مصرف برساند این هم خمس ندارد طبق دیدگاه این دسته از فقها.

غالب مراجع قائل به خمس نداشتن مهریه اند .

گفت: غالب مراجع مهریه را دارای خمس نمی دانند و فرقی نمی کند که سکه یا زمین و ... باشد آیت ا...بهجت (ره) معتقدند بنابر احتیاط واجب مهریه خمس دارد.حال اگر مهریه رشد و ترقی داشته باشد مثل هدیه به دو قسم تقسیم می شود اگر نیت و هدف افزایش قیمت باشد آن افزایش قیمت خمس دارد ولی اگر نیت نگه داری باشد نه افزایش قیمت حال اگر قیمت هم افزایش یافت این خمس ندارد.اگر فرد مبلغ مهریه یا سکه را بانک گذاشت و سود آن را دریافت کرد این سود دریافتی خمس دارد.
وی گفت: قاعده اصلی ارث نیزاین است که خمس ندارد. چه سکه باشد و چه غیر آن.فقط در یک صورت ارث خمس دارد و آن زمانی است که فرد مطمئن باشد میت خمس ارث را نپرداخته است. ولی اگر شک داشته باشد یا احتمال بدهد آن جاهم خمس بر وارث واجب نیست.اگر فردی ارث را برای ترقی قیمت نگه داشت افزایش قیمت خمس دارد.گاهی هم فرد ارث را نگه می دارد چون امکان تقسیم آن به هر دلیلی وجود ندارد در نتیجه قیمت ارث افزایش می یابد این جا بر فرد خمسی نیست حتی اگر فرد ارث را که سکه یا هر چیز دیگر بوده به عنوان یادگاری و نه به منظور افزایش قیمت نگه داری می کند که در این مورد هم خمس تعلق نمی گیرد.

سکه های خریداری شده که خمس دارند.

وی درباره مسائل مربوط به خمس داشتن سکه هایی که خریداری می شوند تصریح کرد: اگر کسی سال خمسی داشته باشد و در بین سال سکه خریداری می کند که گاهی این خرید به منظور مال التجاره است یعنی با آن کار و کاسبی می کند مثل صرافی ها و طلافروشی ها این سکه ها خمس دارد. اصل و سود هر دو خمس دارد و اگر قبلا اصل سکه ها (مال را) خمسش را پرداخته باید فقط از سود آن خمس را بپردازد.گاهی نیز خرید سکه به منظور مال التجاره نیست بلکه برای سود و رشد و ترقی سکه می خرند.این جا اصل و سود هر دو خمس دارد.اما اگر فرد پول یا سکه را قبل از رسیدن سال خمس به مؤنه مثل ماشین یا منزل کند این خمس ندارد. اگر کسی هم برای امرارمعاش سکه بخرد مثلا سکه بخرد و بعد بفروشد تا به نیازهای ضروری زندگی اش بپردازد در این باره اختلاف نظر است برخی قائل به خمس اند مثل آیت ا... سیستانی و برخی مثل امام و رهبری هم معتقدند اندازه ای که زندگی انسان با آن تامین می شود خمس ندارد.

حکم سکه هایی که برای پس انداز خریداری می شوند.

حسینی دارینی درباره سکه هایی که به منظور پس انداز خریداری می شوند، به اختلاف نظر فقها در این زمینه اشاره و خاطرنشان کرد: برخی مثل آیت ا... بهجت و فاضل لنکرانی دو سه سال به مقلدان خود اجازه داده اند که برای خرید مسکن یا وسایل ضروری زندگی پس انداز کنند آیت ا... سیستانی، وحید، مکارم شیرازی، خویی و ... قائل به وجوب خمس هستند. رهبری هم چند روز اجازه داده اند که در آن چند روز فرد خانه یا وسایل ضروری خرید خمس ندارد و اگر بیشتر از چند روز شد خمس واجب است.

حکم طلاهای زینتی بانوان

طلاهای زینتی که معمولا خانم ها دارند یا به صورت هدیه است که حکم آن دقیقا شبیه سکه های اهدایی است که اگر مقلد مراجعی مثل امام و رهبری هستند مطلقا خمس ندارد و به نظر مراجعی مثل آیت ا... سیستانی اگر در طول سال استفاده کنند خمس نداردو اگر زیورآلات غیر هدیه باشد و زن با پول خود خریداری کند اگر از آنها استفاده کند و بیش از شان او هم نباشد خمس ندارد و فقها در این زمینه اتفاق نظر دارند و شان را هم عرف تعیین می کند.درباره زیورآلات نقره هم حکمی شبیه زیورآلات طلا دارد و تفاوتی بین آن دو نیست.
حسینی دارینی در پایان تاکید کرد: آن چه بیان شد در مورد سکه های امروزی است که در معاملات رایج نیست و در خرید و فروش از آنها استفاده نمی شود به همین دلیل بحث زکات نقدین (درهم ودینار) که در قدیم در معاملات استفاده می شد مطرح نمی شود.

فروش سکه زیر قیمت بازار

فروش سکه زیر قیمت بازار از سوی بانک مرکزی اشکال شرعی دارد.